środa, 4 grudnia 2013

O Śląsku przy okazji

W minionych latach gierkowskiej propagandy o Śląsku mówiono i pisano w publikatorach dużo i głośno.
A już w grudniu, przy okazji Barbórki, informacje o sukcesach i zdobyczach przemysłu górniczego były zawsze na pierwszym miejscu. Dzieci w przedszkolach i szkołach całej Polski śpiewały piosenki typu "Basia, Barbóreczka, górnicza córeczka", tańczyły trojaka, tworzyły z papieru górniczą czapkę i rysowały węglem. To było programem obowiązkowym. Zespół "Śląsk" prezentował cepeliowską ludowiznę, a nawet Stanisław Jopek z konkurencyjnym "Mazowszem" popularyzował w świecie słynnego "Starzyka".
Nie jestem złośliwa, zdaję sobie sprawę z tego, jak bardzo niebezpieczna i mordercza to praca, ale takie gloryfikowanie jednej tylko grupy zawodowej było źle odbierane przez ludzi. Tworzyły się stereotypy, nie zawsze zgodne z prawdą.
To była propaganda zasłaniająca prawdziwy obraz życia ludzi na Śląsku.
A chyba tylko bezpośrednie kontakty dają szansę prawdziwego poznania ludzi i ich życia.
Uczyliśmy się w szkole suchych faktów i dat, coś nam brzęczało w uszach o śląskich książętach, śląskich powstaniach, górze Świętej Anny i Korfantym. Ja sama, nie mając rodziny lub znajomych na Śląsku, poznawałam go tylko przez pośrednie źródła - książki i film.
Na pewno w zakresie filmowym największe zasługi ma Kazimierz Kutz, którego filmy fabularne stworzyły pewien obraz Śląska. Tematy śląsko-górnicze pojawiały się także w filmach telewizyjnych, wtedy odbierałam je jako jeszcze jedną propagandową agitkę.

Trochę inaczej odebrałam serial telewizyjny z roku 1983 "Blisko, coraz bliżej". Ten serial, z bardzo dobrą obsadą aktorską, to był ciekawy dla mnie obraz nieznanej części historii i kultury polskiej. Dzięki niemu mogłam poznać trochę tamtego świata, z jego codziennością, zwyczajami i tradycjami.
Wkrótce po emisji telewizyjnej ukazała się wersja książkowa (w czterech częściach).
Ta książkowa opowieść nie jest literaturą wysokiego lotu, jak to najczęściej było w przypadkach przeniesienia scenariusza filmowego do formy powieściowej.
To właściwie nadal scenariusz pisany chropawym, ciężkim językiem rodem z broszury agitacyjnej, trochę udający powieść.

"Blisko, coraz bliżej" to opowieść o rodzinie Pasterników - począwszy od roku 1863, aż do momentu zakończenia II wojny światowej.

Pokazuje losy polskiej rodziny uwikłanej w polityczne wydarzenia, uczestniczącej (często wbrew swojej woli) w tworzeniu historii - tej małej i tej wielkiej.  
Nie wchodzę w szczegóły zgodności z historycznymi faktami - nie jestem w stanie tego szczegółowo wyśledzić, zresztą wcale nie czuję takiej potrzeby.  

Ten filmowy obraz nie jest podręcznikiem historii. Dla mnie jest ciekawym źródłem wiedzy o ludziach i ich życiu na Śląsku na przestrzeni ponad osiemdziesięciu lat. To na pewno już obraz miniony; rzeczywistość, która stała się przeszłością w sytuacji, gdy kopalnie węgla nie skupiają wokół siebie życia całej społeczności.

5 komentarzy:

  1. Kiedyś hołubiony ponad miarę, dzisiaj się o nim nie pamięta. To podobnie jak z Twoją Łodzią.
    Nie słyszałam nic wczoraj o górnikach. tylko w niedzielę biskup Nycz odprawił w ich intencji mszę.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. W większości serwisów informacyjnych mignęły obrazki z premierem i panią superminister (pochodzi ze Śląska).

      Usuń
  2. Dzięki Tobie pierwszy raz dowiedziałam się o serialu. Szkoda, że takie produkcje są tak mało znane. Mam pytanie, wiesz może, gdzie można go obejrzeć?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Niestety nie wiem, czy teraz jest gdzieś dostępny. Serial widziałam tylko raz, właśnie w tamtym czasie i dlatego też kupiłam książkę.
      Film bardzo mi się podobał, naprawdę odkrył przede mną zupełnie nieznaną Polskę. Zarówno jeśli chodzi o wydarzenia historyczne, jak i problemy rodzinne z nimi związane.
      Na kanale TVP Historia są emitowane dawniejsze polskie seriale, więc może i ten się pojawi. Niedawno był (też śląski) serial "Rodzina Kanderów" .

      Usuń
  3. Witam!! Ja czytałam książki, ale też chętnie obejrzałabym serial!

    OdpowiedzUsuń